Bài viết 06/2017

Soi ếch

Soi ếch

 Ở thôn quê vào mùa mưa hàng năm, ngoài thú đi bắt cua đồng, bà con nông dân còn có thú đi soi ếch. Bắt ếch có nhiều cách, từ khoảng tháng 4 đến tháng 7 âm lịch, ếch trong hang, trông đồng “di cư” đến ao hồ, mương, rãnh và các buổi cỏ rậm rạp gần mặt nước để kiếm ăn  và sinh sản. Lúc này, muốn bắt ếch ta chỉ cần làm cần câu đi nhắp ếch, hình thức này khá đơn giản, trẻ sống ở nông thôn em nào cũng có thể làm được. Nhưng có lẽ cách bắt ếch hấp dẫn, vui vẻ, đông đảo nhất vẫn là đi “soi”. Cứ vào giữa mùa mưa, thường có những cơn mưa chiều tầm tã, ngập nước cả ruộng đồng, ao hồ lẫn đường đi, có khi mưa rĩ rả đến tận khuya vẫn không ngớt hạt. Trong những lần mưa như vậy, ếch từ dưới so hồ, trong các bụi rậm nhảy múa túa ra, lên các bờ ao, bờ mương, bờ đê hoặc những bãi đất trống để kiếm ăn hoặc bắt cặp. Chúng ngồi tải rác khắp nơi. Đây là những dịp người ta đi soi ếch ban đêm.
 Việc soi ếch không có gì khó khăn nên dân “không chuyên” vẫn có thể làm được. Điều quan trọng là phải nhanh tay lẹ mắt, động tác phải gon gàng, chính xác. Đi soi ếch người ta thường đi cặp. Một người đóng vai tròn chủ động, còn một người đi phụ việc. Nếu nhà neo đơn có thể đi một mình nhưng mà thật lỉnh khỉnh vì “tay sách nách mang”.
 Việc so ếch được thực hiện vào ban đêm nên dụng cụ ngoài khúc cây to khoảng cườm tay dài chừng 1 mét đến 1,5 mét, một cái giỏ đựng ếch còn phải mang theo đèn. Đối với dân nghiệp dư, đèn soi ếch là một cây đuốt tự chế: dùng một khúc cây ngắn, một đầu quấn một nùi giẻ rách bằng nắm tay tẩm xăng đầu đốt lên để đủ sáng. Khi đi phải đem theo một bình dầu dự trữ để có thẻ soi suốt đêm. Còn dân chuyên nghiệp khi đi soi trang bị đầy đủ và chu đáo hơn. Bình điện treo vào vai hoặc cổ, trán gắn đèn chóa có thể pha từ xa, tay cầm chĩa bay hoặc chĩa năm nhọn hoắt và dài tới 2-3 mét.
 Ếch rất nhanh và nhả rất xa, con càng lớn càng nhảy xa. Khi đi soi, nếu đi hai người thì phải luôn đi sát bên nhau, động tác phải nhịp nhàng, ăn ý mới có thể tóm được mồi. Ếch nặng trung bình từ 200-500 gr/con. Thỉnh thoảng cũng có con nặng cả ký, đi soi ếch “trúng” chỉ một lát cũng có thể kiếm được vài ký.
 THịt cá mát, ngọt có giá trị dinh dưỡng cao nên được nhân dân ta ưa chuộng. Trẻ em ăn rất tốt, tránh được bệnh còi xương. Thịt ếch có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon. Sang thì có ếch chiên bơ, ếch xòa lăn,...Bình dân thì ếch xòa xả ớt, xào măng hoặc củ hủ dừa.
 Đi soi đêm tuy có phần vất vả, nhưng năng xuất cao hơn. Hơn thế nữa, đó còn là một thú vui đồng quê. Nhất là dân thành phố, lâu lâu có dịp về quê, được tham gia một đêm đi soi ếch, chẳng phải là một kỹ niệm ngọt ngào sao?
ĐÀO DUY HÒA - 263 - 1997